Dorbeck is Jagtman

Gepubliceerd op 14 maart 2020 om 00:26

Egbert, het Legmeerplein en Paul Guermonprez van de raad van verzet.

 

Dorbeck bleek Egbert te heten. Geboren 3 december 1916.

Egbert Jagtman was de luitenant die 2 soldaten liet neerschieten. Egbert had zich 20 juli gemeld, overleden in concentratiekamp bij Oldenburg. Maar de schietpartij waar Dorbeck bij betrokken was, was op 23 juli 1940 te Haarlem.

20 juli zou Egbert Jagtman zich bij de Duitsers hebben aangemeld en was 2 maanden later naar Duitsland getransproteerd. Osewoudt beroept zich steeds op Dorbeck, de verzetsstrijder die hem opdrachten gaf. Uiteindelijk wordt er een lijk in Oldenburg gevonden. Het blijkt het lijk van Jagtman van het Legmeerplein. De tandarts van Jagtman identificeert het lijk..

Blz. 295 Het lijk is gevonden in een massagraf vlak bij een engelse legerplaats te Oldenburg.

Jagtman heette Egbert en was in 1939 gemobiliseerd. Het lichaam dat eventueel Jagtman zou kunnen zijn, blijkt geen tanden of kiezen meer in de mond te hebben. Hoe heeft de tandarts het lijk dan geïdentificeerd?

 

Blz. 40 Osewoudt moet van Dorbeck Foto’s ontwikkelen en sturen naar

Jagtman

Legmeerplein 25 –III

Amsterdam. (blz. 27)

Hier stort echter een brandend vliegtuig neer. Osewoudt gaat er langs om te kijken of er overlevenden waren.

 

In 1952 heeft Hermans een manuscript geschreven dat hij nooit voltooid heeft. Hij noemde het “een overgevoelige natuur”. Deze nooit voltooide novelle, heeft hij in een zogenoemde, dummy geschreven. Een schrift met een harde kaft. Hermans verhuisde in 1973 van Haaren naar Parijs en verkocht een gedeelte van zijn boeken. Bij de verkoop is, waarschijnlijk per ongelijk, ook deze dummy verkocht. In 2004 kwam deze dummy, via een veiling bij het Letterkundig Museum terecht. “Een overgevoelige natuur”is geschreven op 43 rechter pagina’s. De linker pagina gebruikte Hermans voor correcties.[i] Voor deze deconstructie is dit manuscript van grote waarden. Namen zijn in een later stadium veranderd, gebeurtenissen zijn verplaatst. Naar mijn mening is dit schrift minder versleuteld en ligt het dichter bij de “waarheid” Ik zal dan ook vaker verwijzen naar “Hermans Dummy”. Zo ook over het Legmeerplein.

In zijn dummy geeft Hermans een andere weergave.. [ii].

 

Het Legmeerplein in De donkere kamer van Damokles 1958

Een branden vliegtuig zou hier neergestort zijn

 

Het Legmeerplein in de dummy “een overgevoelige natuur” 1952

Een bom zou op het Legmeerplein gevallen zijn

 

Feitelijk

Geen bom, geen vliegtuig

 

 

 

De overledenen: Over het lot van Jagtman zelf zou onduidelijkheid zijn, maar …”Jagtmans vader, moeder, oudste zus, jongste broertje en nog een man van drieëntwintig jaar oud, waren dood. Diens voornaam was Hendrik”. Hij wist niet wie die Hendirk was, of hij (Jagtman) het zelf was of zijn broer, neef of wat dan ook.

Het archief van Amsterdam, geeft geen bewoners aan met deze naam. Wel woonde er een weduwe Pekelharing. Of zij een familie relatie met de Pekelharing van de raad van verzet had, is mij niet bekend. Deze pekelharing was getrouwd geweest met rento Menz. Dit was een bouwkundige.

 

Osewoudt krijgt het bericht van het ongeval van juffrouw van Dalen in februari 1941, die zich namens Jagtman meldt.

 

Is er spraken van 2 personages, Dorbeck en Jagtman, of gaat het om 1 persoon. Dat is een vraag die door het gehele boek blijft hangen.

In deze versie is er nog geen Dorbeck, Jagtman is zowel Dorbeck als Jagtman zelf.

 

 

In het boekje, De Bezette Stad, staan de adressen die van belang waren gedurende de Tweede Wereld Oorlog. Naast wie waar woonde, welke verzetsgroep of welke officiële instelling waar gehuisvest was staan er ook de plekken waar vliegtuigen neergestort of bommen ontploft zijn. Het Legmeerplein kon ik hier niet in vinden. Dit gedeelte berustte dus niet op waarheid. Ik zocht even verder, mogelijk staat niet alles in het boekje. Zo kwam ik op de beeldbank van het gemeentearchief Amsterdam terecht.

 

In de beeldbank van het gemeentearchief Amsterdam zijn er 9 foto’s te vinden van het Legmeerplein. Allen gemaakt in 1934 door Paul Guermonprez Vooral legmeerplein 26 2 hoog. .

Paul Guermonprez was fotograafvormgever, docent fotografie aan de Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag en eigenaar van Co- op 2, een foto en reclamebureau in Amsterdam. Paul Guermonprez woonde 14 mei 1936 op de Oudezijds Achterburgwal nummer 192 en Bert Nauta, de oom van Osewoudt, op nummer 28. Het bedrijf Co-op 2 deelde het gebouw als Jan van der Linden, een architect. Paul Guermonprez werkte mee aan de Brandarius brieven van Arondeus, die kunstenaars tot verzet opriep en hij zat in de leiding van de Raad van Verzet. Omdat Guermonprez zich niet wilde aansluiten bij de Kultuurkamer werd dit bedrijf in 1942 ontbonden. Dit tot december 1941, toen verhuisde hij met zijn vrouw naar Voorschoten. Zijn vrouw, die naaldkunstenares was had hier voor de oorlog al een atelier. Zij gingen op een boerderij in Voorschoten wonen, waar Hermans gedurende de eerste jaren van zijn huwelijk woonde en waar Henri Osewoudt opgroeide en later zijn sigarenzaak had.

In het gemeentearchief van Amsterdam zijn de foto’s van Guermonprez te bekijken. Het zijn er 371. De foto’s zijn van voor de oorlog, uit de jaren 30 tot en met het jaar 1937. Natuurlijk fotografeerde hij zijn eigen kantoor en het uitzicht ervan. Maar bij het bekijken van de foto’s valt op dat hij grote belangstelling heeft gehad voor de bouw van nieuwe gebouwen. Sommige volgde hij op de voet en legde hij veelvuldig vast. Niet gek aangezien hij met een architect in het pand zat. Mogelijk volgde hij voor hem de bouwwerkzaamheden? Paul Guermonprez toont belangstelling voor de bouw van de Apollo hallen, Jacob van Lennepkade en het van Heutsmonument. De bouw van het Klein Gramatplantsoen, is diverse malen gefotografeerd. Hier was gedurende de Tweede Wereldoorlog de Weteringschansgevangenis. Paul Guermonprez en veel leden van CS-6 hebben dit gebouw ook van binnen moeten bekijken.

Wat de fotoserie van Paul Guermonprez bijzonder maakt zijn dat er ook diverse foto’s te vinden zijn van het Legmeerplein waar de familie Jagtman zou wonen. De foto’s zijn niet alleen vanaf de straat gemaakt, maar ook w.s. vanaf een balkon. Ook de bouw van de eerste wolkenkrabber in Nederland op het Daniel Willinkplein nu het Victorieplein heeft hij vastgelegd. In tranen der Acacia’s woonde Andrea daar. De Perzische tapijtenzaak Perez die in Madelon in de mist van het schimmenrijk voorkomt heeft hij gefotografeerd.

Paul Guermonprez werd als gijzelaar vastgehouden. Daarna moest hij zich melden om naar Duitsland getransporteerd te worden. Hij meldde zich op het perron. Liep naar de trein. Vervolgens liep hij langs de trein het perron weer af. Dat Osewoudt te horen krijgt dat Dorbeck zich bij de Duitsers voor gevangenschap gemeld had, is geen bewijs dat Osewoudt geen opdrachten meer van Dorbeck heeft kunnen krijgen. Paul Guermonprez meldde zich, vertrok en werd een actief lid in de Raad van Verzet.

Op 4 april 1944 werd Paul Guermonprez gearresteerd en op 10 juni 1944 gefusilleerd.

 

 

[i] Willem Frederik Hermans, de volledige werken, de tekstgeschiedenis van De donkere kamer van Damocles.

[ii] Op de website van Juygens ING staan de volledige werken van Hermans. Ook staat hier de tekstgeschiedenis van de donkere kamer van damokles. Hij heeft zijn eerste versie in een zogeheten dummy geschreven. Deze dummy is w.s. per ongelijk verkocht toen hij voor een verhuizing boeken uit zijn kast te koop aanbood. Dit is dus een minder gecensureerde versie dan zijn eerste druk.


Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.